Thuis Aanmelden Registreren Zoeken Over Gezocht Naar mijn weblog Contact
Onze voorouders
Print Voeg bladwijzer toe

Waar woonden onze voorouders?

Verreweg de meeste voorouders woonden in een klein gebied in het midden van Nederland. Het gebied wordt begrensd door de gemeenten Barneveld, Ede, Veenendaal en Woudenberg.
De kerngemeenten zijn:

Alleen de familie Evers woonde in en rondom Renkum.


Barneveld

Dorpen, buurtschappen:

Gebeurtenissen in Barneveld

Ede

Dorpen, buurtschappen:

Gebeurtenissen in Ede

Veenendaal

De eerste bebouwing van de nieuwe veenkolonie ontstond langs de Grift en een aantal zijtakken. Een van die zijtakken liep langs een zandheuvel (ook wel bekend als het Kleine Veenloo, een kleine geïsoleerde stuwwal). Op deze plek werd in 1566 een kerk gebouwd en een markt aangelegd. Er werd immers verwacht dat de veenderij een aanzienlijke tijd zou gaan duren. Zo werd Veenendaal een brinkdorp met lintbebouwing, maar nog verdeeld over twee provincies. Er was sprake van een Utrechts ('Stichts') Veenendaal en een Gelders Veenendaal. Stichts Veenendaal viel net als Renswoude onder de gemeente Rhenen, Gelders Veenendaal onder Ede. In 1637 stierf de hele bevolking van het dorp uit aan een pestepidemie. In 1795 grepen enkele Veense burgers de inval van de Franse legers aan om een eigen gemeente op te richten, los van Rhenen en Ede. Uiteindelijk werd alleen het Stichtse deel zelfstandig, met op dat moment ruim 1900 inwoners.
Bron: Wikipedia

Gebeurtenissen in Veenendaal

Renswoude

Al in 855 werd Renswoude als silva Hrenhem (het Rhenense woud) genoemd in een oorkonde. De nederzetting Renswoude is echter veel minder oud. Die ontstond eigenlijk pas rond 1400. Renswoude bestond toen uit een versterkt huis, de Borgwal genaamd, en een aantal verspreid liggende boerderijen. In 1638 stichtte Johan van Reede een dorp bij de voormalige Borgwal. Dit bestond uit de huidige Dorpsstraat, met hierlangs wat lintbebouwing. Hiernaast ontstonden er nog twee achterwegen, de huidige Molenstraat en de Kerkstraat. Ook liet Van Reede het kasteel Renswoude (1654) en de koepelkerk (1639, naar een ontwerp van Jacob van Campen) bouwen.
In 1674 werd Renswoude een zogenaamde "Hooge en vrije heerlijkheid," een gebied met een eigen onafhankelijke rechtspraak. Uit deze heerlijkheid werd in 1795 de gemeente Renswoude gevormd. Pas in 1818 werden de grenzen van de gemeente officieel juridisch vastgesteld. Het was echter al eeuwen duidelijk hoe de grenzen liepen.
Plannen voor grenswijzigingen en gemeentelijke herindelingen hebben een prominente rol gespeeld in de geschiedenis van de gemeente Renswoude. Een belangrijke grenswijziging vond plaats op 1 januari 1960. Toen verloor Renswoude grote stukken van haar grondgebied aan Veenendaal en Scherpenzeel. Het ging hier onder andere om de Emminkhuizervenen. Dit gebied besloeg ongeveer 150 hectare..
Bron: Wikipedia

Gebeurtenissen in Renswoude

Scherpenzeel

Scherpenzeel is een dorp en gemeente in de Gelderse Vallei, in de Nederlandse provincie Gelderland, regio Gelderse Vallei met 10.000 inwoners (per 1 augustus 2020). De gemeente Scherpenzeel omvat het gelijknamige dorp met de buurtschappen Ruwinkel en De Haar en een deel van de buurtschap Moorst. In de Franse tijd kwam Scherpenzeel onder de provincie Utrecht, maar sinds 19 september 1814 hoort Scherpenzeel weer bij Gelderland.

Gebeurtenissen in Scherpenzeel

Woudenberg

Woudenberg werd in 1812 samen met Geerestein samengevoegd tot èèn gemeente.
Woudenberg was in de achttiende eeuw bekend vanwege het grootschalig verbouwen van tabak. Een straatnaam herinnert er nog aan: waar vroeger enkele tabaksplantages lagen, ligt nu Tabaksland. Het dorp is gegroeid vanuit een agrarische kern, rond het jaar 1900 leefden er ruim 2.500 mensen, voornamelijk boeren, ambachtslieden en arbeiders. Tot het eind van de Tweede Wereldoorlog bleef het dorp ongeveer zoals het al honderden jaren was, met een Voorstraat, een Middenstraat, Achterstraat (tegenw. Burgwal en Schoolstraat) en Uitleg (tegenw. Dorpsstraat). Na de Tweede Wereldoorlog werd de plaats aangewezen als groeikern en werden er vanaf begin jaren zestig nieuwe woonwijken uit de grond gestampt, onder andere het Zeeheldenkwartier, de J.F. Kennedylaan, de Verzetsheldenwijk en 't Zeeland. Woudenberg is stapsgewijs uitgegroeid tot een moderne gemeente. Er zijn veel transportbedrijven gevestigd alsmede lichte industrie.
➡ Link naar Woudenberg op Wikipedia

Gebeurtenissen in Woudenberg

Amerongen

Dorpen, buurtschappen:

Bron: Regionaal Historisch Centrum Zuid-Oost Utrecht

Agrarische nederzetting

De naam Amerongen komt het eerst tot ons via een geschreven bron uit het jaar 1126. Bisschop Godebald werd na een rechtszaak gedwongen de rechten op gronden in Langbroek, die door hem in ontginning waren uitgegeven, af te staan aan het Utrechtse Domkapittel. Dit was omdat de gronden precies gelegen waren tussen de domeinen van het Domkapittel, waaronder het domein Amerongen. Als nederzetting bestond Amerongen al langer en de naam is voortgekomen uit Hamer-Enge, waarbij Hamer (Amer) vermoedelijk de naam is van een oude aftakking van de Eem die in de Rijn uitmondde. Enge of Eng staat voor een geheel van gemeenschappelijke bouwlanden, wat duidelijk aangeeft dat Amerongen een agrarische nederzetting was. Een nederzetting die al honderden jaren voor 1126 bestond; indirecte aanwijzingen duiden al op een bestaan in de achtste eeuw. De ligging op de grens van heuvelrug en lage veengebieden leverde gunstige condities op voor landbouw.

Tweeherigheid

Amerongen was tweeherig. Het viel onder de heerschappij van de proost van het Domkapittel en de leden van het geslacht Van Abcoude, die ook heren van Wijk bij Duurstede waren. De hoge heerlijkheid kwam bovendien aan de Utrechtse bisschop toe, die echter een deel van zijn rechten kwijt raakte aan de graven van Holland. In 1289 gaf graaf Floris V van Holland toestemming tot de bouw van kasteel Amerongen. Het betrof een klein stukje grond van het Domkapittel waarover Floris V, waarschijnlijk in verband met de aanleg van de Lekdijk, zeggenschap had gekregen. De rest van het kasteel werd op grond gebouwd die door de heren Van Abcoude in leen werd uitgegeven. De geschiedenis van dit kasteel en het gelijknamige dorp zijn nauw met elkaar verweven.

Versterkte huizen en kerk

Behalve kasteel Amerongen verrezen er nog vijf versterkte huizen bij Amerongen. Zuilenstein komt voor het eerst voor in het bisschoppelijk leenregister in 1381-1383. Het goed werd echter aan de heerlijkheid Amerongen onttrokken nadat prins Frederik Hendrik van Nassau het huis verwierf in 1630. De donjon Natewisch wordt indirect voor het eerst vermeld in 1270. De vleugels die in 1721 aan het gebouw waren toegevoegd, zijn weer verdwenen, maar de donjon zelf staat er nog. Bergesteijn was een leengoed van de Domproosdij en de eerste bekende belening dateert van 1392. Dit huis werd eind zeventiende eeuw gesloopt. Een ander leen van de Domproosdij was Waijenstein, dat voor het eerst in 1394 opdook. Het huis werd in 1696 bij Zuilenstein gevoegd en in de achttiende eeuw afgebroken. Het vijfde kasteel is voortgekomen uit een Gaasbeeks leen (Jacob van Gaasbeek was de laatste der Abcoudes). In 1419 kreeg een bastaard van Willem van Abcoude en Duurstede, Jan van Driebergen, een hofstede te Amerongen in bezit en bouwde aldaar het kasteel Lievendaal. Dit werd bij huis Amerongen gevoegd in 1688 en in 1690 gesloopt. De Andrieskerk van Amerongen werd waarschijnlijk in de dertiende eeuw gesticht. Vervolgens zou de kerk in 1418 zijn uitgebreid en in 1527 voorzien zijn van de toren. Na de Reformatie in 1580 werd de kerk voor de protestantse eredienst ingericht. De Reformatie in het dorp werd door de kasteelheer in gang gezet, maar veel inwoners bleven nog lange tijd katholieke gewoonten trouw.

Oorlogen

De kerk en het vredige dorp Amerongen hebben veel te lijden gehad van oorlogen. Rond 1420 en in 1427 plunderden en verbrandden de Geldersen het dorp. In 1585 vond er een groot treffen plaats tussen Spaanse en Staatse troepen, waarbij de Staatse troepen een nederlaag leden. Duizenden soldaten sneuvelden. Veldnamen als de Doodslag en Kerkhof herinneren aan de veldslag en de plek waar de gesneuvelden zijn begraven. De kerk schijnt ook een rol gespeeld te hebben tijdens de schermutseling, want hij liep veel schade op. Tijdens de Franse bezetting van 1672 verbleef koning Lodewijk de XIV èèn nacht op kasteel Amerongen en in februari 1673 werd het kasteel door de Fransen in de as gelegd toen de eigenaar niet over de brug kwam met de brandschatting. Ook het dorp werd in brand gestoken. Toen de Republiek in 1795 met Frankrijk in oorlog kwam, werden Engelse, Hessische en Hannoverse troepen in Amerongen ingekwartierd. Deze huurtroepen hielden huis alsof het vijandige troepen waren. Ook tijdens de Franse tijd kreeg men te maken met diverse inkwartieringen en uiteindelijk werden er Kozakken ingekwartierd. De balans van deze militaire “bezoeken” was dat Amerongen nadien behoorlijk verarmd was en dat verscheidene openbare gebouwen uitgewoond en geruïneerd waren.

Economie

De Amerongers leefden van het land. Er was een aanzienlijke schapenteelt. Deze beesten werden op de heide van de Utrechtse Heuvelrug geweid. De schapenmest werd benut ten behoeve van de tabaksteelt. De teelt van tabak was vanaf de zeventiende eeuw tot in de twintigste eeuw de belangrijkste bron van inkomsten. Eind achttiende eeuw werd de heide teruggedrongen door herbebossing en nam houtvesterij een belangrijke plaats in. Het dorp toonde ondanks de vele rampen telkens weer veerkracht, vooral omdat het een goede plek voor landbouw was. Het landgoed bij kasteel Amerongen was economisch ook van belang. De eigenaren hebben een stempel gedrukt op de ruimtelijke ontwikkeling van het dorp. Het kasteel werd na een erfeniskwestie in 1557 gekocht door Godard van Reede van Saesveld. Hij was de eerste van het geslacht Van Reede van Amerongen dat nog eeuwenlang met het kasteel verbonden zou blijven. In 1674 werd begonnen met de herbouw van het kasteel en in 1680 was de ridderhofstad als een feniks in nieuwe stijl uit zijn as herrezen. Een historische dag op het huis was 28 november 1918, toen de gevluchte Duitse keizer Wilhelm II de officiële akte van troonsafstand ondertekende.

Negentiende en twintigste eeuw

Het dorp ontwikkelde zich in de negentiende eeuw gestaag met een bescheiden industrialisatie. In Amerongen wist de inlandse tabaksteelt het langst stand te houden, maar in de eerste helft van de twintigste eeuw kwam er toch een einde aan de teelt. Ruimtelijk veranderde er weinig, er vond verdichting plaats en nauwelijks uitbreiding. Met de teloorgang van de tabaksteelt verdwenen wel veel tabaksschuren. Tijdens de wederopbouw en de jaren daarna verrezen enkele nieuwbouwwijken ten noorden van de Koningin Wilhelminaweg.

De kernen Overberg en Elst

Tot 1 januari 2006 was Amerongen een zelfstandige gemeente, waaronder ook de kernen Elst (gedeeltelijk) en Overberg vielen. Sindsdien is het dorp onderdeel van de nieuwe gemeente Utrechtse Heuvelrug. Bij deze gemeentelijke herindeling is het Amerongse deel van Elst (U) bij de gemeente Rhenen gevoegd. De buurtschap Overberg ligt vanuit Amerongen gezien “over de Amerongse berg”. Het bestond uit verspreide bebouwing met een paar concentraties in gehuchten: De Groep, De Haar en De Dwarsberg. Het is altijd een agrarisch gebied geweest dat voortgekomen is uit veengronden en heidevelden. Laat in de negentiende eeuw is verdichting in de lintbebouwing van De Haar aan de Haarweg ontstaan. Dit is tot de kern van Overberg uitgegroeid. De Groep bleef verspreide bebouwing en aan de Dwarsweg ontwikkelde zich na WO II bebouwing voor “tijdelijke” verblijven: een jeugdgevangenis en een vakantiehuisjesterrein. Elst lag evenals Rhenen aan de Via Regia. Het is altijd een klein esdorp gebleven zonder centrumvorming, pas in 1819 kreeg het een kerk. Er heeft enige verdichting plaats gevonden van de lintbebouwing langs de Rijksstraatweg, maar het is pas in recente jaren dat het dorp door nieuwbouw is uitgegroeid tot een forensendorp. Men leefde in hoofdzaak van de tabaksteelt; vooral de tabaksplantage Willem III, gesticht in 1853, was van belang door haar grootte.

Gebeurtenissen in Amerongen

Renkum

Dorpen, buurtschappen:

Gebeurtenissen in Renkum

Deze site werd aangemaakt door The Next Generation of Genealogy Sitebuilding v. 13.0.3, geschreven door Darrin Lythgoe © 2001-2021.

Gegevens onderhouden door Jan Bos.


Over Ons | Achternamen | Statistieken | Wat is er nieuw | FAQ